Doraemon gần như không có thứ tự bắt buộc: bộ truyện ngắn 45 tập gồm các mẩu chuyện độc lập, đọc tập nào trước cũng hiểu, còn các truyện dài thì mỗi cuốn là một chuyến phiêu lưu trọn vẹn. Chỉ có vài truyện mở đầu và vài truyện liền mạch đáng đọc theo trình tự để hiểu Doraemon đến từ đâu và vì sao ở lại.
Doraemon của tác giả Fujiko F. Fujio bắt đầu đăng từ cuối năm 1969 trên các tạp chí dành cho học sinh ở Nhật. Bài này giúp bạn, hoặc con bạn, chọn đúng cuốn để bắt đầu, phân biệt các dòng sách mang tên Doraemon và hiểu chuyện cái kết hay được chia sẻ trên mạng.
Các dòng sách mang tên Doraemon khác nhau thế nào
Ở hiệu sách, cái tên Doraemon in trên rất nhiều đầu sách. Bảng dưới gom các dòng chính để bạn khỏi mua nhầm.
| Dòng sách | Nội dung | Có cần đọc theo thứ tự không |
|---|---|---|
| Truyện ngắn 45 tập | Bộ chính do tác giả vẽ, mỗi tập gồm nhiều mẩu chuyện vài trang về bảo bối và rắc rối hằng ngày | Không, trừ vài truyện mở đầu và đoạn chia tay ở cuối tập 6, đầu tập 7 |
| Truyện dài | Mỗi cuốn là một chuyến phiêu lưu lớn, gắn với phim chiếu rạp hằng năm | Không, mỗi cuốn đứng riêng |
| Các tập bổ sung | Gom những truyện ngắn chưa được đưa vào bộ 45 tập | Không, đọc sau bộ chính cho trọn |
| Tuyển tập theo chủ đề | Chọn lại truyện cũ theo đề tài như bảo bối, tình bạn, khoa học | Không, nhưng dễ trùng với truyện bạn đã có |
| Sách kiến thức có hình Doraemon | Dạy khoa học, toán, lịch sử bằng nhân vật quen | Không, là sách học chứ không phải truyện |
Nếu nhà đã có bộ 45 tập, trước khi mua tuyển tập hãy lật mục lục để xem có bao nhiêu truyện mới. Nhiều gia đình mua tuyển tập rồi mới thấy gần như trùng hết.
Những truyện nên đọc đúng trình tự
Cảnh báo tiết lộ nội dung: mục này kể lại truyện mở đầu và đoạn Doraemon chia tay rồi trở lại.
Truyện mở đầu kể việc Sewashi, cháu nhiều đời của Nobita ở thế kỷ 22, gửi chú mèo máy Doraemon về quá khứ. Lý do là cuộc đời Nobita nhiều vận rủi kéo theo khó khăn cho cả con cháu về sau, nên Sewashi muốn Doraemon giúp Nobita thay đổi tương lai. Đọc truyện này trước giúp trẻ hiểu vì sao Doraemon ở trong nhà Nobita và có túi bảo bối.
Đoạn đáng đọc theo thứ tự thứ hai nằm ở cuối tập 6 và đầu tập 7. Doraemon phải trở về tương lai, Nobita tự mình đối đầu với Jaian để Doraemon yên tâm ra đi. Ở đầu tập 7, Nobita buồn bã, dùng một món bảo bối khiến lời nói thành điều ngược lại, và chính câu nói vô tình của cậu đưa Doraemon trở lại. Đây là truyện nhiều người lớn nhớ nhất khi nhắc về tuổi thơ.
Ngoài hai chỗ này, các truyện ngắn chủ yếu là tình huống một trang tới chục trang: Nobita bị điểm kém, bị bắt nạt, xin bảo bối, dùng sai cách và gặp rắc rối. Bạn có thể mở bất kỳ tập nào. Khi đọc cho con, mình hay chọn truyện theo chuyện con vừa gặp ở trường, ví dụ truyện về tính lười làm bài, để có cái mà nói chuyện sau khi gập sách.
Tên nhân vật: bản cũ và bản mới
Người lớn đọc Doraemon từ những năm 1990 thường nhớ tên phiên âm, còn bản in mới dùng tên gốc tiếng Nhật. Hai thế hệ trong nhà nói chuyện về truyện hay lệch nhau ở đây.
| Tên quen ở bản cũ | Tên ở bản mới | Nhân vật |
|---|---|---|
| Nobita | Nobita | Cậu bé hậu đậu, nhân vật chính |
| Đôrêmon | Doraemon | Mèo máy đến từ thế kỷ 22 |
| Xuka | Shizuka | Bạn gái tốt bụng, chăm học |
| Chaien | Jaian | Cậu bạn to khoẻ, hay bắt nạt nhưng trọng tình bạn |
| Xêkô | Suneo | Cậu bạn nhà giàu, hay khoe |
| Đêkhi | Dekisugi | Bạn học giỏi toàn diện |
| Đôrêmi | Dorami | Em gái Doraemon |
Khi ông bà đọc cho cháu bản mới, chỉ cần nói trước rằng Xuka chính là Shizuka, Chaien là Jaian là đủ. Trẻ thường thích thú khi biết người lớn trong nhà đọc cùng một bộ truyện từ hồi nhỏ.
Ngược lại, nếu nhà còn giữ bộ cũ đã ố vàng, đừng vội thay. Nội dung các truyện ngắn không đổi, chỉ khác tên gọi và chất lượng in; trẻ đọc bản cũ vẫn theo kịp bạn bè đọc bản mới, miễn là biết cách đối chiếu tên.
Bảo bối quen mặt: nắm vài món là đọc tập nào cũng theo kịp
Chong chóng tre. Gắn lên đầu để bay. Xuất hiện dày đặc, nhất là trong truyện dài khi cả nhóm phải di chuyển xa. Trẻ đọc lần đầu thường hỏi vì sao không bay mãi, câu trả lời trong truyện là bảo bối cũng hết pin và có lúc hỏng.
Cánh cửa thần kỳ. Mở ra là tới nơi mình muốn. Rất nhiều tình huống hài trong truyện ngắn bắt đầu từ việc Nobita mở nhầm chỗ, ví dụ lúc Shizuka đang tắm, một chi tiết lặp lại nhiều lần mà bố mẹ nên biết trước để giải thích nhẹ nhàng nếu con hỏi.
Cỗ máy thời gian. Nằm trong ngăn kéo bàn học của Nobita. Đây là lối đi giữa hiện tại, quá khứ và tương lai, cũng là cách Doraemon đến nhà Nobita, nên đọc truyện mở đầu là hiểu ngay vì sao cái bàn học quan trọng.
Bánh mì trí nhớ. In bài học lên bánh rồi ăn để nhớ. Truyện kể Nobita ăn quá nhiều tới đau bụng và quên sạch, một ví dụ dễ dùng để nói với con rằng học dồn không bền.
Đèn pin thu nhỏ và phóng to. Đổi kích thước người hoặc đồ vật, hay dùng trong truyện dài để cả nhóm chui vào những thế giới tí hon. Nắm được món này, trẻ không bối rối khi thấy nhân vật bỗng to hay nhỏ đi giữa chừng.
Chuyện cái kết lan truyền trên mạng
Doraemon không có tập kết thúc do tác giả vẽ. Tác giả Fujiko F. Fujio mất năm 1996 khi bộ truyện vẫn đang được tiếp tục dưới dạng truyện dài. Bộ truyện ngắn được viết như những mẩu chuyện đời thường, không dẫn tới một cái kết khép lại.
Các bản kết thúc bạn đọc được là sáng tác của người hâm mộ. Có nhiều phiên bản lan truyền, ví dụ Doraemon hết pin và Nobita lớn lên học thành kỹ sư để sửa lại, hoặc những bản u ám cho rằng mọi chuyện chỉ là tưởng tượng. Không bản nào do tác giả hay nhà xuất bản gốc phát hành.
Đừng kể bản u ám cho trẻ nhỏ như thể là thật. Trẻ tin những gì người lớn nói về truyện. Nếu con hỏi, bạn có thể giải thích đó là truyện người khác tưởng tượng thêm, giống như con tự vẽ tiếp truyện mình thích.
Phim chiếu rạp vẫn tiếp tục sau khi tác giả mất. Truyện dài và phim chiếu rạp được làm tiếp bởi đội ngũ kế thừa, có cả các bản làm lại từ truyện dài cũ. Đó là phần tiếp diễn chính thức, khác hẳn những bản kết lan truyền trên mạng.
Đọc Doraemon cho trẻ ở từng độ tuổi
Doraemon hợp với nhiều lứa tuổi, nhưng cách đọc nên khác nhau. Gợi ý dưới đây dựa trên tình huống hay gặp trong các gia đình.
- Khoảng 5 đến 6 tuổi: bố mẹ đọc to, chọn truyện ngắn vài trang, chỉ vào tranh để con kể lại. Chưa cần đọc truyện dài vì nhiều trang và có đoạn căng thẳng.
- Khoảng 7 đến 8 tuổi: con tự đọc truyện ngắn, bố mẹ hỏi lại một hai câu như vì sao bảo bối gây rắc rối. Bắt đầu cho con thử một cuốn truyện dài.
- Khoảng 9 đến 11 tuổi: con đọc truyện dài một mình, có thể tự so sánh truyện với phim chiếu rạp cùng tên.
- Trẻ hay bắt chước: nhắc con rằng Nobita gặp rắc rối chính vì dựa dẫm vào bảo bối, để con không học thói đẩy việc cho người khác.
- Trẻ đọc chậm: truyện ngắn Doraemon ít chữ, bố cục khung rõ, là lựa chọn tốt để tập thói quen đọc mỗi tối mười lăm phút.
Một bố ở Cần Thơ kể con trai 9 tuổi bắt đầu chịu đọc sách khi được giao nhiệm vụ đọc một truyện Doraemon rồi kể lại cho em gái. Kể lại là cách kiểm con hiểu tới đâu mà không biến việc đọc thành bài kiểm tra.
Truyện dài: chọn cuốn nào trước
Truyện dài Doraemon gắn với phim chiếu rạp ra hằng năm từ năm 1980, mở đầu bằng chuyến phiêu lưu cùng chú khủng long. Mỗi cuốn đưa nhóm bạn tới một thế giới riêng: thời tiền sử, vũ trụ, đáy biển, xứ sở phép thuật. Các nhân vật thường dũng cảm và tử tế hơn hẳn trong truyện ngắn, nên nhiều người đọc thích truyện dài vì thấy Jaian, Suneo đáng mến hơn.
Vì mỗi cuốn đứng riêng, bạn chọn theo đề tài con thích: trẻ mê khủng long đọc chuyến phiêu lưu khủng long, trẻ mê vũ trụ đọc các chuyến ra ngoài Trái Đất. Không cần đọc theo năm.
Một lưu ý: vài truyện dài có bản làm lại thành phim mới sau nhiều năm, nội dung thay đổi ít nhiều so với truyện in. Nếu con xem phim mới rồi đọc truyện cũ cùng tên thấy khác, đó không phải lỗi in, mà là hai phiên bản khác nhau của cùng một câu chuyện. Bạn có thể biến chỗ khác đó thành trò chơi tìm điểm khác biệt cho con.
Nếu cả nhà định đọc truyện dài liền mấy tối, chia mỗi cuốn thành ba buổi theo các chặng: nhóm bạn tới thế giới mới, gặp rắc rối, rồi cùng nhau thoát ra. Dừng ở cuối chặng thứ hai, khi mọi chuyện đang gay go, là cách giữ hứng thú cho trẻ mà không phải hứa hẹn gì. Câu tự hỏi trước khi chọn cuốn tiếp theo: con thích cuốn vừa rồi vì nhân vật, vì thế giới phiêu lưu hay vì bảo bối? Câu trả lời giúp bạn chọn cuốn sau trúng ý con hơn là cứ đọc theo năm.
Câu hỏi thường gặp
Doraemon có bao nhiêu tập truyện ngắn?
Bộ truyện ngắn chính của Doraemon có 45 tập do tác giả Fujiko F. Fujio vẽ. Ngoài ra còn các tập bổ sung gom truyện chưa in, các tuyển tập theo chủ đề và truyện dài gắn với phim chiếu rạp.
Doraemon có tập cuối không?
Bộ truyện không có tập kết thúc do tác giả vẽ. Những cái kết lan truyền trên mạng như Nobita lớn lên sửa Doraemon đều là sáng tác của người hâm mộ, không phải bản phát hành chính thức.
Đọc Doraemon có cần theo thứ tự không?
Phần lớn không cần vì mỗi truyện ngắn đứng riêng. Chỉ nên đọc trước truyện mở đầu, và đọc liền đoạn cuối tập 6 với đầu tập 7 để hiểu chuyện Doraemon chia tay rồi trở lại.
Vì sao tên nhân vật Doraemon bản cũ và bản mới khác nhau?
Bản in thời trước phiên âm tên theo kiểu tiếng Việt như Xuka, Chaien, Xêkô. Bản in mới dùng tên gốc tiếng Nhật là Shizuka, Jaian, Suneo. Nhân vật và nội dung vẫn là một.
Trẻ mấy tuổi đọc Doraemon được?
Trẻ khoảng năm sáu tuổi đã nghe bố mẹ đọc truyện ngắn được, bảy tám tuổi có thể tự đọc. Truyện dài nhiều trang và có đoạn hồi hộp hơn, hợp với trẻ từ khoảng tám chín tuổi.