TiepDien.comTiếp Diễn
Tiểu thuyết và sách nhiều tập

Nên đọc sách hay xem phim trước với các bộ truyện nhiều tập: cách quyết định

Đọc sách trước hay xem phim trước khi một bộ truyện nhiều tập có phim chuyển thể: bảng quyết định theo từng kiểu bộ, kiểu người, và cách làm khi phim đi trước sách.

Vietnamese couple on a balcony at night, one holding a closed paperback, the other holding a dark tablet, string lights and potted plants, medium shot, faces turned away

Nếu bộ sách đã viết xong và bạn có thời gian, đọc sách trước thường được nhiều hơn mất: bạn tự dựng hình nhân vật, giữ được mọi bất ngờ, rồi xem phim như một cách đọc lại. Nhưng có ba trường hợp nên xem phim trước: bộ sách dày mà bạn chưa chắc mình thích, người xem là trẻ chưa đọc nổi sách dài, và bộ sách chưa viết xong trong khi phim đã đi trước.

Câu hỏi này không có một đáp án cho mọi bộ. Bài đưa ra bảng quyết định theo kiểu bộ truyện và kiểu người, những chỗ hay sai khi chọn, và cách làm với các bộ mà tập cuối bị chia thành hai phim hoặc phim kết thúc trước khi sách ra hết. Các ví dụ là những bộ quen thuộc đã phát hành trọn phần được nhắc tới.

Bảng quyết định nhanh

Tìm dòng giống tình huống của bạn nhất. Nếu khớp nhiều dòng, ưu tiên dòng đầu tiên khớp.

Tình huốngNênVì sao
Bộ sách đã xong, bạn đọc nhanh và thích đọcĐọc trướcGiữ bất ngờ, tự dựng hình nhân vật
Bộ sách rất dày, bạn chưa biết mình có thích thể loại khôngXem phần phim đầu trướcThử thế giới truyện với chi phí thời gian thấp
Người xem là trẻ chưa đọc nổi sách dàiXem phim trước nếu nhãn phim phù hợp, đọc to sách sauPhim tạo hứng thú, sách bổ sung chi tiết
Sách chưa viết xong, phim đã kết thúcXem phim nếu muốn biết một cái kết; đọc sách nếu chấp nhận chờHai bên có thể đi hai đường khác nhau
Bạn đã xem phim nhiều năm trước, giờ quên gần hếtĐọc sách luônPhim đã nhạt trong trí nhớ, sách gần như mới
Học ngoại ngữ, muốn đọc bản gốcXem phim trướcBiết cốt truyện giúp đọc bản gốc đỡ vất vả

Bảng không tính tới sở thích cá nhân mạnh: có người chỉ thích đọc, có người chỉ thích xem. Nếu bạn biết rõ mình thuộc kiểu nào, cứ theo sở thích; bảng dành cho người đang phân vân.

Đọc trước: được gì, mất gì

Được: hình dung của riêng mình. Người đọc trước tự dựng gương mặt, giọng nói, căn phòng. Xem phim sau đó giống so bản vẽ của mình với bản của người khác, nhiều người thấy thú vị hơn là bị một hình ảnh có sẵn lấp chỗ.

Được: nguyên vẹn mọi bất ngờ. Tác giả sắp xếp thông tin để bất ngờ rơi đúng trang. Phim chuyển thể thường đổi thứ tự hoặc gợi ý sớm hơn vì phải gọn thời lượng. Đọc trước nghĩa là nhận bất ngờ theo đúng cách người viết dựng.

Mất: dễ thất vọng với phim. Người đọc trước hay thấy phim thiếu nhân vật, thiếu chặng đường mình thích. Hiểu rằng phim hai ba tiếng không thể chứa một cuốn vài trăm trang sẽ giúp bớt khó chịu.

Mất: thời gian. Một bộ nhiều tập có thể cần vài tháng. Nếu nhóm bạn đã hẹn đi rạp xem phần mới vào tuần sau, đọc kịp cả bộ là không thực tế; khi đó xem trước, đọc sau là hợp lý.

Xem trước: được gì, mất gì

Được: biết mình có thích thế giới đó không. Hai tiếng xem phim cho bạn cảm giác về thế giới, nhân vật, giọng điệu. Nếu không thích, bạn tiết kiệm được những tuần đọc một bộ sách dày.

Được: dễ theo sách hơn. Bộ sách nhiều nhân vật, nhiều tên riêng sẽ dễ đọc hơn khi bạn đã có gương mặt để gắn vào. Với người học ngoại ngữ, biết trước cốt truyện giúp tập trung vào câu chữ.

Mất: hình ảnh nhân vật bị đóng khung. Sau khi xem phim, đọc tới đâu bạn cũng thấy gương mặt diễn viên. Với nhiều người điều này không sao, với người khác thì làm mất đi một phần niềm vui đọc.

Mất: một phần bất ngờ, nhưng không phải tất cả. Phim lược đi rất nhiều. Người xem trước vẫn gặp những mạch truyện, nhân vật và chi tiết hoàn toàn mới trong sách, nhất là ở các tập dày.

Khi tập cuối bị chia thành hai phim

Nhiều loạt phim chuyển thể chia tập sách cuối làm hai phim. Harry Potter và Bảo bối Tử thần thành hai phim, Mockingjay của bộ Đấu trường sinh tử cũng vậy, và Breaking Dawn của loạt Chạng vạng cũng thế. Với người đọc, điều này có hai hệ quả thực tế.

Hệ quả thứ nhất: nếu bạn định đọc sách trước rồi mới đi xem phần cuối, hãy đọc trọn tập cuối trước phim đầu tiên của nó, đừng đọc nửa cuốn. Điểm chia đôi của phim thường không trùng với một chỗ ngắt nào trong sách, đọc dở sẽ khiến bạn lẫn.

Hệ quả thứ hai: phim nửa đầu thường chậm hơn sách vì phải kéo phần nội dung ra đủ thời lượng, còn phim nửa sau dồn hành động. Người đọc trước nên chuẩn bị tinh thần rằng nhịp phim không giống nhịp sách, đó không phải lỗi của ai.

Nếu bạn xem phim trước, phần cuối chia hai lại có lợi: phim giữ được nhiều chi tiết hơn các phần trước, nên khi đọc sách bạn sẽ thấy ít khác biệt hơn ở tập cuối so với các tập giữa.

Khi phim đã kết thúc mà sách chưa viết xong

Đây là tình huống khó nhất, gặp ở những bộ mà tác giả viết chậm hơn tiến độ làm phim. Các bước dưới giúp bạn chọn cách đi.

  1. Kiểm tra trên kênh chính thức của tác giả hoặc nhà xuất bản xem bộ sách đã ra tới tập nào, và tập tiếp theo có thông báo chính thức chưa. Đừng dựa vào ngày do trang tin không rõ nguồn đưa ra.
  2. Xác định phim bắt đầu đi trước sách từ chỗ nào. Thông thường người hâm mộ đã lập danh sách mùa hay phần phim nào ứng với tập nào; đọc lướt danh sách đó, tránh phần tóm tắt cốt truyện.
  3. Nếu bạn muốn một cái kết ngay, xem phim, nhưng coi đó là một phiên bản. Kết thúc của sách, khi ra, có thể khác.
  4. Nếu bạn muốn trải nghiệm theo sách, đọc tới tập mới nhất rồi dừng phim ở đúng phần tương ứng. Chấp nhận chờ.
  5. Ghi lại vị trí các nhân vật ở cuối tập mới nhất. Khi tập tiếp ra, ghi chép này thay cho việc đọc lại cả bộ.

Cả hai lựa chọn đều hợp lý. Điều không nên là xem phim rồi tin chắc sách sẽ kết y như vậy, hoặc đọc các bài đoán kết thúc rồi coi đó là sự thật.

Với trẻ em: những điều bố mẹ hay bỏ qua

Phụ huynh thường dùng phim để kéo con tới sách. Cách này hiệu quả, nhưng có vài chỗ dễ sơ suất.

  • Nhãn phim và độ tuổi của sách không giống nhau. Một bộ sách viết cho thiếu nhi có thể có phần phim mang nhãn cao hơn ở các tập sau, vì phim thể hiện hình ảnh trực tiếp hơn. Ở Việt Nam, xem nhãn P, K, T13, T16 hay T18 trên từng phim, không suy từ phần trước.
  • Phần đầu của một bộ thường nhẹ, các phần sau tối dần. Con xem được phim đầu chưa chắc đã hợp phim cuối.
  • Đừng bắt con đọc sách "cho đúng" trước khi xem. Nếu con đang háo hức với phim, cho xem rồi gợi ý sách như phần thưởng thêm chi tiết.
  • Sau khi xem, hỏi con một câu: có chỗ nào con muốn biết thêm không. Câu trả lời thường là lối vào tự nhiên nhất để con mở sách.

Một gia đình ở Đà Nẵng có thể áp dụng đơn giản: phim đầu xem cùng nhau, sách tập đầu đọc to mỗi tối, phần tiếp theo thì để con chọn xem hay đọc trước. Quyền chọn làm con gắn bó với bộ truyện lâu hơn.

Những chỗ hay sai khi chọn

Phần lớn lần chọn sai không phải vì chọn đọc hay xem, mà vì bỏ qua vài điều nhỏ dưới đây.

  • Đọc dở rồi xem phim phần tiếp. Đọc nửa bộ rồi đi rạp xem phần sau thì vừa mất bất ngờ của sách, vừa xem phim mà hụt phần giữa. Hoặc đọc tới đúng tập mà phim chuyển thể, hoặc dừng sách lại.
  • Tra cứu nhân vật trên mạng giữa chừng. Muốn xem lại một cái tên, nhiều người tìm trên mạng và gặp ngay kết cục ở dòng đầu kết quả. Dùng phần danh sách nhân vật ở đầu hoặc cuối sách nếu có, hoặc tự ghi.
  • Coi phim là bản tóm tắt của sách. Phim chuyển thể thêm, bớt, đổi thứ tự. Đọc tập sau dựa vào trí nhớ về phim tập trước dễ gặp những chi tiết không khớp.
  • Mua đủ bộ sách trước khi biết mình thích. Với bộ dày, đọc thử tập đầu hoặc xem phim đầu rồi mới mua tiếp đỡ phí hơn nhiều.
  • Ép cả nhóm theo một cách. Trong nhóm bạn, người thích đọc cứ đọc, người thích xem cứ xem, chỉ cần thống nhất không kể trước cho nhau.

Điểm chung của các lỗi trên là trộn lẫn hai nguồn mà không biết mình đang ở đâu trong mỗi nguồn. Ghi một dòng "sách đã đọc tới tập mấy, phim đã xem tới phần mấy" là đủ tránh hầu hết.

Tự hỏi trước khi quyết định

Mình muốn gì từ câu chuyện này? Nếu muốn thả mình vào một thế giới chi tiết, sách thường cho nhiều hơn. Nếu muốn một buổi tối giải trí cùng gia đình, phim gọn hơn. Câu trả lời này đã quyết định gần hết.

Mình có hạn chót không? Một buổi hẹn đi rạp, một đợt nghỉ lễ, một nhóm bạn đang bàn tán. Có hạn chót gần thì xem trước, đọc sau; không có thì không cần vội.

Mình đã từng bị phim làm mất hứng đọc chưa? Có người xem phim xong không còn muốn đọc nữa vì đã biết hết. Nếu bạn thuộc kiểu này, đọc trước là lựa chọn an toàn.

Ai sẽ xem cùng mình? Xem cùng trẻ nhỏ thì nhãn phim và độ dài là yếu tố đầu tiên. Xem cùng người đã đọc sách thì nên thống nhất không bình luận kiểu so sánh trong lúc xem, kẻo vô tình lộ chuyện.

Câu hỏi thường gặp

Nên đọc sách trước hay xem phim trước?

Nếu bộ sách đã viết xong và bạn có thời gian, đọc trước giữ được bất ngờ và hình dung riêng. Nên xem phim trước khi bạn chưa chắc mình thích thể loại, khi người xem là trẻ nhỏ, hoặc khi sách chưa viết xong.

Vì sao tập cuối của nhiều bộ sách bị chia thành hai phim?

Tập cuối thường dày và nhiều sự kiện, chia hai phim giúp giữ nhiều chi tiết hơn. Hệ quả là phim nửa đầu chậm, phim nửa sau dồn hành động, nhịp khác sách đáng kể.

Phim kết thúc trước sách thì có nên xem không?

Có thể xem nếu bạn muốn biết một cái kết ngay, nhưng coi đó là một phiên bản. Kết thúc của sách khi ra có thể khác. Nếu muốn trải nghiệm theo sách, dừng phim ở phần tương ứng với tập mới nhất.

Xem phim rồi đọc sách có còn bất ngờ không?

Vẫn còn nhiều, vì phim lược bỏ nhiều nhân vật, mạch truyện và suy nghĩ của nhân vật. Bộ sách càng dày thì phần mới với người đã xem phim càng lớn.

Cho trẻ xem phim chuyển thể trước có làm con lười đọc không?

Không nhất thiết. Nhiều trẻ xem phim xong tò mò và muốn đọc sách để biết thêm. Quan trọng là không ép, và kiểm nhãn phân loại của từng phim vì phần sau có thể mang nhãn cao hơn phần đầu.

Đã quên phim xem từ lâu thì nên đọc hay xem lại phim?

Nên đọc luôn sách. Khi phim đã nhạt trong trí nhớ, sách gần như mới hoàn toàn, và bạn vẫn có lợi thế nhớ mang máng thế giới truyện để đọc nhanh hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138