TiepDien.comTiếp Diễn
Tiểu thuyết và sách nhiều tập

Sách có phần tiếp viết sau nhiều năm: có cần đọc lại cuốn cũ và nên kỳ vọng gì

Khi một cuốn sách quen có phần tiếp viết sau mười, hai mươi năm: có cần đọc lại cuốn cũ, phần tiếp khác giọng thế nào và cách đọc để không thất vọng.

Vietnamese woman in her forties sitting on the floor beside an open cardboard box of old paperbacks in a storage room, dusty window light, top-down angle, blank pages

Khi một cuốn sách có phần tiếp viết sau nhiều năm, bạn thường không cần đọc lại trọn cuốn cũ, nhưng nên ôn lại kết thúc của nó, và nên chuẩn bị rằng phần tiếp sẽ khác giọng: tác giả đã già đi, thời thế đã đổi, và nhân vật cũng thường được đặt vào một quãng đời khác hẳn. Thất vọng với phần tiếp phần lớn đến từ việc chờ nó giống hệt cuốn mình từng yêu.

Bài dùng những ví dụ đã phát hành và quen thuộc: Doctor Sleep (2013) nối The Shining (1977) của Stephen King, The Testaments (2019) nối The Handmaid's Tale (1985) của Margaret Atwood, kịch bản Harry Potter và Đứa trẻ bị nguyền rủa (2016) chín năm sau tập 7, và trường hợp đặc biệt Go Set a Watchman (2015) của Harper Lee. Mỗi ví dụ minh hoạ một kiểu phần tiếp khác nhau, để bạn biết mình đang cầm loại nào.

Bốn kiểu phần tiếp viết muộn

Không phải phần tiếp nào cũng là "tập 2" theo nghĩa thông thường. Biết mình đang cầm kiểu nào giúp chọn cách đọc.

KiểuVí dụĐặc điểmCó cần đọc lại cuốn cũ
Nhân vật cũ ở quãng đời mớiDoctor Sleep, cậu bé của The Shining nay đã trưởng thànhCâu chuyện mới, nhắc lại quá khứ như ký ứcÔn kết thúc là đủ
Thế giới cũ qua người kể mớiThe Testaments, mười lăm năm sau cuốn đầu, qua ba người kểTrả lời câu hỏi cuốn đầu để ngỏNên đọc lại vài chương cuối
Hình thức khác hẳnĐứa trẻ bị nguyền rủa, viết dưới dạng kịch bản sân khấuĐọc như kịch, ít miêu tảÔn tập 7 là đủ
Bản thảo cũ in muộnGo Set a Watchman, viết trước nhưng in sau To Kill a MockingbirdKhông phải phần tiếp đúng nghĩaĐọc cuốn kia trước, hiểu đây là bản thảo

Còn một kiểu nữa là phần tiếp do người khác viết theo uỷ quyền của gia đình tác giả, như Scarlett (1991) tiếp nối Cuốn theo chiều gió. Kiểu này cần đọc với tâm thế khác: đó là cách hiểu của một người viết khác về thế giới ấy.

Vì sao phần tiếp viết muộn hay khác giọng

Một nhà văn viết cuốn đầu ở tuổi ba mươi và phần tiếp ở tuổi sáu mươi đã là hai người viết khác nhau. Stephen King từng nói về khoảng cách giữa con người ông lúc viết The Shining và lúc viết Doctor Sleep; độc giả cũng thấy rõ phần tiếp ít khí ngột ngạt của khách sạn bị cô lập, nghiêng nhiều về hành trình của một người trưởng thành. Đó không phải sai, chỉ là khác.

Thời thế cũng đổi. Cuốn đầu viết trong một bối cảnh xã hội, phần tiếp ra đời khi người đọc đã sống qua nhiều thay đổi. The Testaments ra đời khi cuốn đầu đã được đọc lại rất nhiều và có phim truyền hình chuyển thể; tác giả viết cho một lớp độc giả đã quen thế giới ấy, khác với độc giả năm 1985 lần đầu bước vào.

Cuối cùng là bản thân nhân vật. Phần tiếp viết muộn thường không tiếp ngay sau trang cuối, mà nhảy nhiều năm. Nhân vật bạn nhớ là đứa trẻ có thể đã thành người lớn mang những vết thương của cuốn trước. Nếu bạn chờ gặp lại đúng đứa trẻ ấy, bạn sẽ hụt hẫng.

Hiểu ba lý do này trước khi đọc giúp bạn đánh giá phần tiếp bằng chính nó, thay vì bằng ký ức về cuốn cũ, vốn đã được trí nhớ làm đẹp thêm qua nhiều năm.

Khoảng cách thật giữa cuốn cũ và phần tiếp

Bảng dưới gom các ví dụ trong bài, ghi năm in bản gốc tiếng Anh. Khoảng cách năm cho bạn cảm giác tác giả và người đọc đã thay đổi bao nhiêu giữa hai lần.

Cuốn cũPhần nối tiếpCách nhauAi viết
The Shining (1977)Doctor Sleep (2013)Khoảng 36 nămCùng tác giả
The Handmaid's Tale (1985)The Testaments (2019)Khoảng 34 nămCùng tác giả
Harry Potter tập 7 (2007)Đứa trẻ bị nguyền rủa (2016)Khoảng 9 nămKịch bản, ba người cùng xây dựng câu chuyện
Mockingjay (2010)The Ballad of Songbirds and Snakes (2020)Khoảng 10 nămCùng tác giả, là tiền truyện
To Kill a Mockingbird (1960)Go Set a Watchman (2015)Khoảng 55 nămCùng tác giả, bản thảo viết trước
Cuốn theo chiều gió (1936)Scarlett (1991)Khoảng 55 nămTác giả khác, theo uỷ quyền

Khoảng cách càng dài, càng nên ôn kỹ kết thúc của cuốn cũ và càng nên hạ kỳ vọng về sự giống nhau. Với khoảng cách dưới mười năm, phần tiếp thường giữ giọng gần với cuốn cũ hơn, nhưng như ví dụ kịch bản cho thấy, hình thức vẫn có thể khác hẳn.

Ôn cuốn cũ trong một buổi: cách làm

Đọc lại trọn một cuốn sách cũ trước khi đọc phần tiếp là tốt, nhưng thường không cần. Các bước dưới đây đủ cho phần lớn trường hợp.

  1. Viết ra, không mở sách, ba điều bạn còn nhớ về cuốn cũ: nhân vật chính là ai, chuyện gì xảy ra ở cuối, cảm giác của bạn khi gấp sách lại.
  2. Mở sách, đọc lại chương đầu và hai chương cuối. Đây là phần phần tiếp hay dựa vào nhất.
  3. So với ba điều đã viết. Trí nhớ sau nhiều năm thường sai ở chi tiết, đôi khi sai cả kết thúc. Sửa lại cho đúng.
  4. Đọc lời giới thiệu hoặc lời tác giả ở đầu phần tiếp, nếu có. Nhiều tác giả nói thẳng phần tiếp cần người đọc nhớ gì.
  5. Bắt đầu phần tiếp. Nếu gặp một nhân vật cũ mà không nhớ, ghi tên lại và tra trong cuốn cũ, đừng tra trên mạng.

Lý do không tra trên mạng là các trang tổng hợp về phần tiếp thường viết luôn diễn biến của phần tiếp. Cuốn cũ trên kệ là nguồn an toàn nhất. Nếu cuốn cũ đã thất lạc, mượn lại ở thư viện hoặc của bạn bè vẫn tốt hơn đọc một bản tóm tắt trên mạng, vì bạn kiểm soát được mình đọc tới đâu.

Trường hợp đặc biệt: bản thảo cũ được in như phần tiếp

Go Set a Watchman là ví dụ rõ nhất. Cuốn này được Harper Lee viết trước To Kill a Mockingbird, kể về Scout khi đã trưởng thành trở về thị trấn quê nhà. Biên tập viên thời đó khuyên bà viết lại câu chuyện từ góc nhìn tuổi thơ của Scout, và kết quả là To Kill a Mockingbird in năm 1960. Bản thảo cũ được in năm 2015.

Vì sao nó gây tranh cãi. Người đọc yêu To Kill a Mockingbird bất ngờ với hình ảnh khác hẳn của nhân vật Atticus trong bản thảo này. Nhiều người hiểu nó là phần tiếp và thất vọng, trong khi đó thực chất là một phiên bản sớm, viết khi nhân vật chưa thành hình như ta biết.

Cách đọc hợp lý. Đọc To Kill a Mockingbird trước. Rồi đọc Go Set a Watchman như một tư liệu về quá trình sáng tác, không như chương tiếp theo của câu chuyện. Nhìn như vậy, những chỗ lệch giữa hai cuốn trở nên thú vị thay vì gây khó chịu.

Bài học chung. Khi thấy một cuốn được giới thiệu là "phần tiếp được tìm thấy" sau khi tác giả đã ngừng viết hoặc đã mất, hãy đọc kỹ lời giới thiệu xem nó được viết lúc nào. Thời điểm viết quyết định cách đọc nhiều hơn thời điểm in.

Đọc kịch bản như Đứa trẻ bị nguyền rủa: những điều cần biết

Nhiều người mua Harry Potter và Đứa trẻ bị nguyền rủa tưởng là tập 8 dạng tiểu thuyết, mở ra mới biết là kịch bản. Biết trước những điều này giúp bạn đọc dễ hơn.

  • Kịch bản do Jack Thorne viết, dựa trên câu chuyện do J. K. Rowling, Jack Thorne và John Tiffany cùng xây dựng. Giọng văn vì vậy khác bảy tập trước.
  • Kịch bản gần như chỉ có lời thoại và chỉ dẫn sân khấu ngắn. Bạn phải tự hình dung cảnh, không có những đoạn miêu tả hay suy nghĩ nhân vật như trong tiểu thuyết.
  • Câu chuyện diễn ra nhiều năm sau tập 7, xoay quanh con trai của Harry. Nó nối vào phần kết của tập 7, nên ôn lại chương cuối tập 7 trước khi đọc là đủ.
  • Đọc chậm, mỗi cảnh hình dung như đang xem trên sân khấu. Đọc nhanh như tiểu thuyết sẽ thấy truyện vội và mỏng.
  • Nhiều người đọc coi kịch bản là một nhánh riêng chứ không phải tập 8 chính thức. Bạn tự quyết cách nhìn; điều quan trọng là đừng chờ nó giống bảy tập trước.

Nếu đọc cùng con, có thể chia vai đọc to như một buổi đọc kịch ở nhà. Hình thức kịch bản lại hợp với cách này hơn tiểu thuyết.

Tự hỏi trước khi mua phần tiếp

Mình yêu cuốn cũ vì điều gì? Nếu bạn yêu một nhân vật, phần tiếp về nhân vật đó ở quãng đời khác có thể làm bạn vui hoặc buồn. Nếu bạn yêu thế giới, phần tiếp mở rộng thế giới thường dễ chịu hơn.

Phần tiếp do ai viết, viết lúc nào? Do chính tác giả viết lúc sinh thời, do tác giả khác viết theo uỷ quyền, hay là bản thảo cũ in muộn. Ba trường hợp cần ba cách đọc khác nhau.

Mình có muốn câu hỏi cũ được trả lời không? Một số người thích để cuốn cũ kết thúc lửng như nó vốn vậy. Phần tiếp trả lời câu hỏi đó có thể làm mất đi khoảng mơ hồ bạn từng yêu. Nếu bạn thuộc kiểu này, cân nhắc không đọc cũng là một lựa chọn hợp lý.

Mình đọc vì tò mò hay vì kỳ vọng? Đọc vì tò mò thường vui hơn. Đọc vì kỳ vọng nó hay bằng cuốn cũ thì dễ thất vọng, vì cuốn cũ đã được trí nhớ nâng lên rất cao.

Mình sẽ đọc ngay hay để dành? Phần tiếp mới ra thường kéo theo nhiều bài bàn tán. Nếu chưa đọc được ngay, hãy tránh các nhóm thảo luận trong vài tuần đầu. Nếu định để dành lâu, chấp nhận rằng mình sẽ nghe loáng thoáng vài chi tiết và chọn đọc sớm những tác phẩm mình sợ bị lộ nhất.

Câu hỏi thường gặp

Có cần đọc lại cuốn cũ trước khi đọc phần tiếp viết sau nhiều năm không?

Thường không cần đọc lại trọn cuốn. Ôn chương đầu và hai chương cuối, kiểm lại trí nhớ về kết thúc là đủ cho phần lớn trường hợp. Nếu phần tiếp trả lời câu hỏi cuốn cũ để ngỏ, nên đọc kỹ các chương cuối.

Vì sao phần tiếp viết muộn thường khác giọng cuốn đầu?

Vì tác giả đã già đi và thay đổi, bối cảnh xã hội khác, và nhân vật thường được đặt vào một quãng đời khác. Người đọc nên đánh giá phần tiếp bằng chính nó, không bằng ký ức đã được làm đẹp về cuốn cũ.

Go Set a Watchman có phải phần tiếp của To Kill a Mockingbird không?

Không hẳn. Đây là bản thảo Harper Lee viết trước, kể về Scout lúc trưởng thành, được in năm 2015. Nên đọc To Kill a Mockingbird trước và coi Go Set a Watchman như tư liệu về quá trình sáng tác.

Harry Potter và Đứa trẻ bị nguyền rủa có phải tập 8 không?

Đây là kịch bản sân khấu, không phải tiểu thuyết, do Jack Thorne viết dựa trên câu chuyện ba người cùng xây dựng. Nhiều người coi nó là một nhánh riêng. Đọc như đọc kịch sẽ dễ chịu hơn.

Phần tiếp do tác giả khác viết có đáng đọc không?

Tuỳ người đọc. Đó là cách hiểu của một người viết khác về thế giới cũ, có thể rất khác tác giả gốc. Nếu bạn tò mò, hãy đọc với tâm thế đó; nếu bạn chỉ muốn giọng tác giả gốc, có thể bỏ qua.

Tra cứu nhân vật cũ trên mạng khi đọc phần tiếp có sao không?

Rủi ro lớn là gặp luôn diễn biến của phần tiếp trong kết quả tìm kiếm. An toàn nhất là tra trong chính cuốn cũ trên kệ, hoặc tự ghi danh sách nhân vật khi ôn trước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138