TiepDien.comTiếp Diễn
Tiểu thuyết và sách nhiều tập

Thứ tự đọc Biên niên sử Narnia: theo năm xuất bản hay theo dòng thời gian truyện

Bảy cuốn Biên niên sử Narnia có hai thứ tự đọc: theo năm in và theo dòng thời gian. So sánh hai cách, cách nào hợp với trẻ, với người lớn đọc lần đầu.

Vietnamese mother reading aloud to two children in bunk beds in a small bedroom, wooden wardrobe in the background, warm night light, low angle shot, blank pages

Biên niên sử Narnia của C. S. Lewis có bảy cuốn và hai thứ tự đọc được tranh luận mãi: theo năm xuất bản thì bắt đầu bằng cuốn có cái tủ áo (1950), theo dòng thời gian truyện thì bắt đầu bằng cuốn kể chuyện Narnia ra đời (in năm 1955). Với người đọc lần đầu, nhất là trẻ, thứ tự xuất bản giữ được nhiều bất ngờ hơn; với người đọc lại, thứ tự dòng thời gian cho thấy toàn cảnh.

Nhiều bản in tiếng Anh từ giữa thập niên 1990 đánh số các cuốn theo dòng thời gian, nên số in trên gáy sách chưa chắc là thứ tự tác giả viết. Phần dưới đặt hai thứ tự cạnh nhau, giải thích mỗi cách được gì mất gì, và gợi ý cách chọn theo người đọc. Tên sách ghi bằng tiếng Anh kèm cách gọi tiếng Việt quen thuộc vì bản dịch tiếng Việt có nhiều lần in, tên có thể khác nhau.

Hai thứ tự đặt cạnh nhau

Cột trái là thứ tự in lần đầu, cột phải là thứ tự theo dòng thời gian trong truyện. Năm trong ngoặc là năm xuất bản bản tiếng Anh.

LượtTheo năm xuất bảnTheo dòng thời gian truyện
1The Lion, the Witch and the Wardrobe (1950)The Magician's Nephew (1955)
2Prince Caspian (1951)The Lion, the Witch and the Wardrobe (1950)
3The Voyage of the Dawn Treader (1952)The Horse and His Boy (1954)
4The Silver Chair (1953)Prince Caspian (1951)
5The Horse and His Boy (1954)The Voyage of the Dawn Treader (1952)
6The Magician's Nephew (1955)The Silver Chair (1953)
7The Last Battle (1956)The Last Battle (1956)

Chỉ hai cuốn đổi chỗ đáng kể: The Magician's Nephew lên đầu và The Horse and His Boy lên thứ ba. Năm cuốn còn lại giữ nguyên trình tự tương đối. Vì vậy tranh luận thật ra chỉ xoay quanh hai câu hỏi: đọc chuyện Narnia ra đời trước hay sau, và đọc chuyện cậu bé với con ngựa ở đâu.

Vì sao nhiều người khuyên đọc theo năm xuất bản

Cảnh báo tiết lộ nhẹ: mục này nhắc một vài mối nối giữa các cuốn, không kể kết cục của cuốn nào.

Cái tủ áo là cánh cửa đầu tiên. Cuốn đầu tiên Lewis viết đưa người đọc vào Narnia cùng bốn anh chị em nhà Pevensie, Peter, Susan, Edmund và Lucy, qua một cái tủ áo trong căn nhà của một ông giáo sư già. Người đọc khám phá thế giới ấy cùng lúc với các nhân vật, mọi thứ đều lạ. Đó là cảm giác mà tác giả dựng sẵn.

Cuốn kể chuyện khởi đầu được viết để trả lời câu hỏi. The Magician's Nephew giải thích nguồn gốc của vài thứ xuất hiện trong cuốn có cái tủ áo, như cây đèn đường đứng giữa rừng tuyết. Đọc nó sau, bạn có cảm giác vỡ lẽ. Đọc nó trước, những chi tiết đó mất đi vẻ bí ẩn khi gặp lần đầu.

Giọng kể thay đổi theo thời gian viết. Các cuốn viết sau có lúc nhắc tới các cuốn trước như chuyện người đọc đã biết. Đọc theo năm in thì những lời nhắc này rơi đúng chỗ.

Vì sao có người chọn theo dòng thời gian

Câu chuyện chạy một mạch từ đầu tới cuối. Đọc theo dòng thời gian, bạn thấy Narnia ra đời, qua nhiều thời kỳ, rồi tới hồi kết, giống đọc một bộ sử. Người đọc lại lần hai thường thích cách này vì đã biết các bất ngờ, nay muốn thấy toàn cảnh.

Tác giả từng tỏ ý không phản đối. Lewis có lần trả lời thư một độc giả nhỏ tuổi rằng ông nghiêng về thứ tự theo dòng thời gian, nhưng cũng nói thứ tự có lẽ không quan trọng lắm. Câu trả lời này hay được trích để ủng hộ cả hai phía.

Bản in đánh số theo dòng thời gian. Nếu nhà bạn có bộ sách đánh số trên gáy theo dòng thời gian, đọc theo số in là cách ít phải giải thích nhất cho trẻ. Chỉ cần biết rằng cuốn số 1 trên gáy không phải cuốn tác giả viết đầu tiên.

Điểm yếu thường gặp. The Horse and His Boy đứng thứ ba theo dòng thời gian nhưng là câu chuyện diễn ra trong thời gian bốn anh chị em Pevensie trị vì, với nhân vật chính hoàn toàn mới ở một vùng đất khác. Nhiều trẻ đọc tới đây thấy lạc đề và bỏ dở, vì vừa làm quen với bốn anh chị em đã phải theo người khác.

Bảng nhân vật nối các cuốn với nhau

Mỗi cuốn có nhóm nhân vật chính riêng, có người quay lại, có người chỉ xuất hiện một lần. Bảng giúp trẻ biết cuốn nào gặp lại ai.

Nhân vậtXuất hiện chính ở
Peter, Susan, Edmund, Lucy PevensieCuốn có cái tủ áo, Prince Caspian; Edmund và Lucy thêm The Voyage of the Dawn Treader
Eustace Scrubb, em họ nhà PevensieThe Voyage of the Dawn Treader, The Silver Chair, The Last Battle
Jill PoleThe Silver Chair, The Last Battle
CaspianPrince Caspian, The Voyage of the Dawn Treader, có mặt trong The Silver Chair
Digory và PollyThe Magician's Nephew
Shasta, Aravis và con ngựa biết nói BreeThe Horse and His Boy
Sư tử AslanCó mặt ở cả bảy cuốn

Nếu trẻ thích một nhân vật cụ thể, bảng này cũng là cách chọn cuốn đọc tiếp. Trẻ mê Eustace có thể đi thẳng từ The Voyage of the Dawn Treader sang The Silver Chair mà không thấy hụt.

Mỗi cuốn một không khí: biết trước để chọn đúng lúc

Bảy cuốn khác nhau khá nhiều về bối cảnh và nhịp. Bảng chỉ nêu tiền đề mở đầu, không kể diễn biến hay kết cục, để bố mẹ biết cuốn nào hợp tâm trạng của con lúc đó.

CuốnTiền đề mở đầuHợp với
The Lion, the Witch and the WardrobeBốn anh chị em đi qua tủ áo vào một xứ sở đang chìm trong mùa đông kéo dàiLần đầu gặp Narnia
Prince CaspianCác anh chị em được gọi trở lại, Narnia đã qua rất nhiều năm và bị người khác cai trịTrẻ thích chuyện giành lại quê hương
The Voyage of the Dawn TreaderMột chuyến đi biển ghé qua nhiều hòn đảo lạTrẻ thích phiêu lưu từng chặng ngắn
The Silver ChairHai bạn nhỏ được giao đi tìm một hoàng tử mất tíchTrẻ thích truyện có nhiệm vụ rõ ràng
The Horse and His BoyMột cậu bé và một con ngựa biết nói trốn khỏi vùng đất phương NamTrẻ thích chuyện chạy trốn, đi đường xa
The Magician's NephewHai đứa trẻ ở London ngày xưa bị cuốn vào thí nghiệm phép thuật của một ông cậuTrẻ đã mê Narnia, muốn biết nguồn gốc
The Last BattleNarnia gặp biến cố lớn nhấtĐọc sau cùng, nên có bố mẹ đọc cùng

Bảng cũng giải thích vì sao có trẻ mê cuốn này mà chán cuốn kia: chúng gần như là bảy kiểu phiêu lưu khác nhau trong cùng một thế giới. Trẻ chán một cuốn chưa chắc đã chán cả bộ.

Chọn thứ tự theo người đọc

Không có thứ tự đúng tuyệt đối. Các bước dưới giúp gia đình chọn nhanh.

  1. Nếu đây là lần đầu người đọc gặp Narnia, dù là trẻ hay người lớn, chọn thứ tự xuất bản và bắt đầu bằng cuốn có cái tủ áo.
  2. Nếu trẻ đã xem phim chuyển thể cuốn có cái tủ áo, vẫn có thể bắt đầu bằng cuốn đó; sách có nhiều chi tiết mà phim lược đi.
  3. Nếu nhà có bộ đánh số theo dòng thời gian và trẻ còn nhỏ, có thể cầm cuốn có cái tủ áo ra trước, rồi đọc tiếp theo số in. Cuốn khởi đầu để dành lúc trẻ đã mê.
  4. Nếu người đọc đã biết hết các bất ngờ và muốn đọc lại, thử thứ tự dòng thời gian để có góc nhìn mới.
  5. Nếu trẻ chán ở The Horse and His Boy, cho phép bỏ qua và đọc lại sau; cuốn này đứng khá độc lập với mạch các cuốn khác.

Một bố mẹ ở Cần Thơ đọc cho con chín tuổi nghe mỗi tối có thể dùng chính bảng nhân vật ở trên để hỏi con muốn gặp lại ai, rồi chọn cuốn tiếp theo theo câu trả lời. Cách này giữ được hứng thú hơn là bám cứng một danh sách.

Đọc to cho trẻ: chia buổi và dừng ở đâu

Mỗi buổi một hai chương. Các cuốn Narnia có chương ngắn, đọc to mỗi chương mất khoảng mười lăm tới hai mươi phút. Một hai chương mỗi tối là vừa sức với trẻ tiểu học mà không kéo dài giờ ngủ.

Dừng ở cuối chương, không dừng giữa chừng. Lewis hay kết chương ở một chỗ gợi tò mò. Dừng đúng ở đó giúp trẻ mong buổi sau, còn dừng giữa chương thì trẻ dễ quên mạch.

Tóm một câu trước khi đọc tiếp. Đầu mỗi buổi, hỏi con một câu: hôm qua tới đâu rồi. Con trả lời được là đủ, không cần kể lại chi tiết. Câu này cũng cho bố mẹ biết con có theo kịp không.

Giọng đọc không cần diễn. Không cần đổi giọng cho từng con vật biết nói. Đọc rõ, chậm ở những đoạn tả cảnh, nhanh hơn ở đoạn hành động là đủ để trẻ cuốn theo. Khi trẻ đã quen, có thể để con đọc lời một nhân vật mình thích.

Sách và phim: phim mới đi tới đâu

Các phim chiếu rạp chuyển thể bộ này chỉ làm ba cuốn đầu theo thứ tự xuất bản, ra mắt vào các năm 2005, 2008 và 2010. Bốn cuốn còn lại chưa có phim chiếu rạp trong loạt đó. Vì vậy trẻ đã xem phim sẽ nhận ra nhân vật trong ba cuốn đầu, còn từ The Silver Chair trở đi là hoàn toàn mới.

Phim và sách khác nhau về nhịp: phim thêm những trận đánh và kéo dài cảnh hành động, sách thì ngắn, mỗi cuốn đọc to cho trẻ trong khoảng một hai tuần nếu mỗi tối vài chương. Trẻ quen phim đôi khi thấy sách "ít đánh nhau"; đó là lúc nên nói với con rằng sách để dành nhiều chỗ cho trí tưởng tượng.

Một lưu ý cho phụ huynh: vài cuốn có cảnh chiến trận và những mất mát, nhất là cuốn cuối. Đọc trước cuốn cuối hoặc đọc cùng con giúp bố mẹ biết chỗ nào cần trò chuyện thêm. Mỗi cuốn đều khá ngắn so với nhiều bộ giả tưởng khác, nên việc đọc trước không tốn nhiều thời gian.

Câu hỏi thường gặp

Biên niên sử Narnia có mấy cuốn?

Bộ có bảy cuốn, xuất bản lần đầu từ năm 1950 tới năm 1956. Mỗi cuốn kể một câu chuyện tương đối trọn vẹn, nhưng có nhân vật và sự kiện nối giữa các cuốn.

Nên đọc Narnia theo năm xuất bản hay theo dòng thời gian?

Người đọc lần đầu nên đọc theo năm xuất bản để giữ những bất ngờ tác giả dựng sẵn. Người đọc lại có thể thử dòng thời gian để thấy toàn cảnh. Cả hai cách đều đọc hiểu được.

Vì sao bộ sách nhà mình đánh số khác với thứ tự tác giả viết?

Từ giữa thập niên 1990, nhiều bản in tiếng Anh đánh số các cuốn theo dòng thời gian trong truyện. Bản dịch dựa trên những bản này có thể theo cách đánh số đó, nên số trên gáy không phải thứ tự viết.

Trẻ mấy tuổi đọc Narnia được?

Nhiều gia đình đọc to cho con từ cuối bậc tiểu học, trẻ đọc tốt có thể tự đọc. Vài cuốn có cảnh chiến trận và mất mát, nên bố mẹ nên đọc trước cuốn cuối hoặc đọc cùng con.

Đã xem phim Narnia thì có cần đọc sách không?

Nên đọc, vì phim chỉ chuyển thể ba cuốn đầu theo thứ tự xuất bản. Bốn cuốn còn lại là hoàn toàn mới với người chỉ xem phim, và ngay ba cuốn đầu sách cũng có nhiều chi tiết phim lược bỏ.

Có thể bỏ qua The Horse and His Boy không?

Có thể tạm bỏ qua nếu trẻ thấy chán, vì cuốn này có nhân vật chính riêng và đứng khá độc lập. Tuy vậy nó có vài mối nối với các cuốn khác, nên nên quay lại đọc khi trẻ đã đọc xong phần còn lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138