TiepDien.comTiếp Diễn
Mùa, phần, ngoại truyện: hiểu thuật ngữ

Miniseries là gì: limited series, phim tuyển tập anthology và phim bộ nhiều mùa

Miniseries kết trong một mùa, limited series dự định không có mùa sau, anthology mỗi mùa một câu chuyện. Bảng so sánh và cách chọn theo quỹ thời gian của bạn.

Young Vietnamese woman alone at a kitchen counter late at night with a mug and a small tablet showing a blank dark display, back to camera, city window glow

Miniseries (phim bộ ngắn) là phim bộ kể trọn một câu chuyện trong một mùa có số tập định trước; limited series là tên gọi gần như tương đương, nhấn vào việc không dự định làm mùa sau. Anthology (phim tuyển tập) thì mỗi mùa, có khi mỗi tập, là một câu chuyện riêng với nhân vật mới. Chernobyl (2019) năm tập là miniseries; True Detective là tuyển tập theo mùa; Black Mirror là tuyển tập theo tập.

Ba kiểu này khác hẳn phim bộ nhiều mùa ở một điểm rất thực tế: bạn biết trước mình phải bỏ ra bao nhiêu thời gian, và không phải xem mùa trước mới hiểu mùa sau. Bài này phân biệt từng kiểu, có bảng so sánh, các trường hợp limited series lại có mùa hai, và cách chọn theo quỹ thời gian của bạn.

Miniseries và limited series: có đầu có cuối từ trước

Một phim bộ nhiều mùa thường được viết với hy vọng kéo dài: mỗi mùa mở thêm câu hỏi để mùa sau trả lời. Miniseries thì ngược lại, câu chuyện được thiết kế để kết thúc trong một số tập cố định, thường từ ba tới mười tập. Chernobyl (2019) kể thảm hoạ hạt nhân năm 1986 trong năm tập. Band of Brothers (2001) theo một đại đội lính Mỹ trong Thế chiến thứ hai qua mười tập.

Chữ limited series được dùng nhiều từ những năm 2010, nhất là ở các giải thưởng truyền hình Mỹ, nơi có hạng mục riêng cho loại này. Về bản chất nó gần như miniseries: một mùa, một câu chuyện trọn. The Queen's Gambit (2020) bảy tập là limited series, kể từ thời thơ ấu tới lúc trưởng thành của một kỳ thủ cờ vua và khép lại trọn vẹn.

Với người xem, ý nghĩa thực tế của hai chữ này là: không có kết treo kéo dài nhiều năm, không phải chờ mùa sau. Nếu bạn ngại bị bỏ lửng vì phim bị huỷ giữa chừng, miniseries và limited series là lựa chọn an toàn. Phim bộ Hàn cũng gần với kiểu này: đa số làm một mùa, thường khoảng mười sáu tập, có kết thúc trọn.

Phim tuyển tập: mỗi mùa hoặc mỗi tập một câu chuyện

Phim tuyển tập (anthology) giữ một cái tên và một tinh thần chung, nhưng thay câu chuyện, nhân vật, có khi cả diễn viên. Có hai kiểu. Kiểu thứ nhất là tuyển tập theo mùa: True Detective (từ 2014) mỗi mùa là một vụ án mới với cặp điều tra viên mới; Fargo (từ 2014) mỗi mùa đặt ở một thời điểm khác; American Horror Story (từ 2011) mỗi mùa một câu chuyện kinh dị riêng, nhiều diễn viên quay lại đóng vai khác.

Kiểu thứ hai là tuyển tập theo tập: mỗi tập là một phim ngắn độc lập. Black Mirror (từ 2011) là ví dụ quen thuộc, mỗi tập một thế giới, một câu chuyện về công nghệ và con người. Trước đó rất lâu, The Twilight Zone từ cuối những năm 1950 đã dùng mô hình này.

Với tuyển tập, câu hỏi "xem từ đâu" gần như không còn quan trọng. Bạn có thể bắt đầu bằng mùa hoặc tập nghe hấp dẫn nhất. Tuy vậy, một số tuyển tập về sau cài chi tiết nối nhẹ giữa các mùa, như vài nhân vật hay sự kiện được nhắc lại, nên người xem theo thứ tự phát hành sẽ bắt được những cái nháy mắt mà người nhảy cóc bỏ qua.

Với tuyển tập theo tập, một mẹo hay là bắt đầu bằng tập được nhiều người giới thiệu là dễ vào, thay vì tập một. Tập đầu của một tuyển tập không có nhiệm vụ giới thiệu nhân vật như tập thử của phim bộ thường, nên không có lý do gì bắt buộc phải xem nó trước.

Bảng so sánh bốn kiểu phim bộ

Bảng giúp bạn đoán trước mình sẽ phải bỏ ra bao nhiêu thời gian và có bị bỏ lửng không.

KiểuSố mùa thường gặpNối giữa các mùaVí dụ đã phát hànhRủi ro bị bỏ lửng
Phim bộ nhiều mùaNhiều, không định trướcLiền mạchGame of Thrones (8 mùa)Có, nếu bị huỷ
Miniseries, limited seriesMộtKhông có mùa sau theo kế hoạchChernobyl (2019), The Queen's Gambit (2020)Thấp
Tuyển tập theo mùaNhiềuMỗi mùa một câu chuyệnTrue Detective, FargoThấp, mỗi mùa tự kết
Tuyển tập theo tậpNhiềuMỗi tập một câu chuyệnBlack MirrorGần như không

Cột "rủi ro bị bỏ lửng" là lý do nhiều người bận rộn chuyển sang xem miniseries và tuyển tập. Bạn có thể dành một cuối tuần cho Chernobyl và xong hẳn, trong khi một phim bộ nhiều mùa đòi theo dõi nhiều năm và có thể dừng ở một tập kết treo mãi không được trả lời. Ngược lại, phim bộ nhiều mùa cho thứ mà miniseries không có: thời gian để nhân vật lớn dần, để người xem gắn bó với họ qua nhiều năm. Không kiểu nào hơn kiểu nào; chỉ là mỗi kiểu hợp với một cách sống và một quỹ thời gian.

Khi limited series lại có mùa hai

Chữ "limited" là kế hoạch lúc đầu, không phải lời cam kết. Big Little Lies ra năm 2017 như một limited series bảy tập chuyển thể trọn một cuốn tiểu thuyết. Phim thành công, và năm 2019 có thêm mùa hai, câu chuyện vượt ra ngoài cuốn sách. Từ lúc đó, nó trở thành phim bộ hai mùa.

Mùa thêm thường không nằm trong ý định ban đầu. Vì câu chuyện gốc đã khép, mùa sau phải mở một vấn đề mới. Người thích cảm giác trọn vẹn của mùa đầu có thể dừng ở đó mà không mất gì; mùa sau giống một hậu truyện hơn là phần còn lại của câu chuyện.

Tuyển tập cũng có thể đổi hướng. Một số phim tuyển tập về sau cho nhân vật của mùa trước quay lại, hoặc nối nhẹ các mùa với nhau. Khi đọc tin về mùa mới, để ý xem có nhắc tên nhân vật cũ không.

Cách đọc tin an toàn. Khi nghe "limited series có mùa 2", tra thông báo chính thức của hãng. Tới thời điểm bạn đọc, mùa đó có thể mới chỉ được công bố, chưa có lịch phát. Đừng dựa vào ngày tháng lan truyền trên mạng.

Chọn kiểu phim theo quỹ thời gian của bạn

Một nhân viên văn phòng ở TP Hồ Chí Minh chỉ có hai tối rảnh mỗi tuần sẽ thấy phim bộ tám mùa, mỗi mùa mười tập là một cam kết hơn một năm. Một miniseries năm tập xong trong hai tuần; một tập Black Mirror vừa một buổi tối, không phải nhớ gì cho lần sau. Chọn đúng kiểu phim với lịch của mình giúp bạn xem hết những gì đã bắt đầu, thay vì để dở hàng loạt phim.

Với gia đình xem chung, tuyển tập theo tập có một điểm lợi: ai vắng một buổi cũng không bị hụt. Nhưng hãy kiểm nhãn độ tuổi của từng tập, vì trong cùng một tuyển tập, mức độ có thể khác nhau nhiều. Phim chiếu ở Việt Nam mang nhãn P, K, T13, T16 hoặc T18; với phim trên nền tảng có bản quyền, xem phần phân loại của chính tập hoặc mùa đó.

Người thích đắm vào một thế giới lâu dài thì phim bộ nhiều mùa vẫn là lựa chọn hợp nhất. Nhưng trước khi bắt đầu, nên tra xem phim đã kết hay còn đang làm, có bị huỷ giữa chừng không. Biết trước điều đó, bạn chọn được mình có sẵn sàng chờ hay không. Phim đã kết trọn thì có thể xem dồn trong kỳ nghỉ; phim còn đang làm thì chuẩn bị tinh thần chờ mùa sau mà chưa ai biết khi nào ra.

Phim truyền hình dài tập phát hằng ngày khác mùa ngắn thế nào

Người xem truyền hình ở Việt Nam quen với phim dài tập phát mỗi tối trên đài, có khi bốn, năm chục tập liền, không chia mùa. Kiểu này gần với cách làm phim truyền hình nhiều nước châu Á: một câu chuyện dài, nhiều tuyến nhân vật, kết thúc ở tập cuối. Nếu có "phần 2", đó thường là một câu chuyện mới dùng lại tên và một số diễn viên, không nhất thiết kể tiếp. Người xem cần đọc giới thiệu để biết mình đang cầm một câu chuyện mới hay phần tiếp của câu chuyện cũ.

Mùa ngắn của phim bộ phương Tây hay phim làm cho nền tảng trực tuyến thì ngược lại: ít tập, mỗi tập dày, và mùa sau thường nối tiếp mạch trước. Vì vậy câu hỏi "phần 2 có cần xem phần 1 không" có câu trả lời khác nhau tuỳ kiểu phim. Với phim bộ phương Tây nhiều mùa, gần như luôn cần; với phim dài tập châu Á có phần 2, nhiều khi không.

Cách kiểm nhanh là xem danh sách nhân vật chính của phần mới. Nếu nhân vật chính giữ nguyên tên và mối quan hệ, đó là phần nối tiếp. Nếu cùng diễn viên nhưng tên nhân vật khác, đó là câu chuyện mới dưới cùng thương hiệu, gần với kiểu tuyển tập hơn là phim bộ nhiều mùa.

Câu tự hỏi trước khi bấm tập đầu của một phim bộ mới

Năm câu này trả lời được trong vài phút, chỉ cần đọc thông tin chính thức của phim:

  • Phim này là phim bộ nhiều mùa, miniseries hay tuyển tập?
  • Nếu nhiều mùa, phim đã kết chưa, hay đang làm, hay đã bị huỷ giữa chừng?
  • Tổng thời lượng là bao nhiêu giờ, và với lịch hiện tại mình mất bao lâu để xem hết?
  • Nếu là tuyển tập, mình muốn bắt đầu từ mùa hoặc tập nào, và có muốn bắt các chi tiết nối giữa các mùa không?
  • Người xem cùng mình có hợp với nhãn độ tuổi của từng mùa, từng tập không?

Câu thứ ba hay bị bỏ qua nhất. Nhân số tập với thời lượng mỗi tập, rồi chia cho số giờ rảnh mỗi tuần, bạn có ngay con số tuần cần thiết. Con số đó thường làm người ta chọn lại: bắt đầu bằng một miniseries trước, để dành phim nhiều mùa cho kỳ nghỉ dài. Ví dụ phim năm mùa, mỗi mùa mười tập dài một tiếng, là năm mươi giờ; với bốn giờ rảnh mỗi tuần, bạn cần hơn ba tháng.

Câu hỏi thường gặp

Miniseries và limited series có khác nhau không?

Gần như tương đương. Cả hai kể trọn một câu chuyện trong một mùa có số tập định trước. Limited series là cách gọi phổ biến hơn từ những năm 2010, nhấn vào việc không dự định làm mùa sau.

Anthology là gì trong phim bộ?

Là phim tuyển tập: giữ một tên chung nhưng mỗi mùa, hoặc mỗi tập, là một câu chuyện riêng với nhân vật mới. True Detective đổi câu chuyện theo mùa, Black Mirror đổi câu chuyện theo từng tập.

Black Mirror có cần xem theo thứ tự không?

Không cần. Mỗi tập là một câu chuyện độc lập, bạn có thể bắt đầu từ tập nghe hấp dẫn nhất. Xem theo thứ tự phát hành chỉ giúp bắt được vài chi tiết nhỏ được nhắc lại giữa các tập.

Limited series có thể có mùa 2 không?

Có. Big Little Lies ra năm 2017 như một limited series rồi có thêm mùa hai năm 2019. Chữ limited chỉ là kế hoạch ban đầu. Muốn biết mùa mới, tra thông báo chính thức của hãng.

Có cần xem mùa 1 True Detective trước mùa 2 không?

Không bắt buộc. Mỗi mùa là một vụ án mới với nhân vật mới. Nhiều người vẫn chọn xem theo thứ tự phát hành, nhưng nhảy thẳng vào một mùa bất kỳ vẫn hiểu trọn câu chuyện của mùa đó.

Người bận nên chọn loại phim bộ nào?

Miniseries và tuyển tập theo tập là hợp nhất, vì có kết thúc rõ và không đòi theo dõi nhiều năm. Trước khi bắt đầu, nhân số tập với thời lượng để biết tổng số giờ cần bỏ ra.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138