TiepDien.comTiếp Diễn
Phim Việt nhiều phần

Phim Việt chuyển thể từ truyện: nên đọc truyện trước hay xem phim trước

Mắt biếc, Trạng Tí, Đất rừng phương Nam đều đi ra từ truyện. Khi nào nên đọc trước, khi nào xem phim trước, và chỗ phim chuyển thể hay khác bản gốc.

Vietnamese teenage girl sitting cross-legged on a balcony floor beside a stack of closed paperback novels with blank covers, evening breeze, side view, warm string lights

Không có thứ tự đúng cho mọi người: nếu bạn quý bất ngờ của câu chuyện, xem phim trước rồi đọc truyện; nếu bạn quý chiều sâu nhân vật và lời văn, đọc truyện trước rồi xem phim như một cách kể khác. Với truyện nhiều tập như Thần đồng Đất Việt, phim thường chỉ lấy một phần nhỏ của thế giới, nên đọc hết trước không phải điều kiện để hiểu phim.

Bài này đi qua những phim Việt chuyển thể quen thuộc như Mắt biếc, Cô gái đến từ hôm qua, Trạng Tí, Đất rừng phương Nam, chỉ ra kiểu chuyển thể của từng phim, và cho bạn một cách tự quyết thứ tự đọc, xem theo đúng thứ mình muốn nhận được. Bài không kể kết của bất kỳ tác phẩm nào.

Một số phim Việt chuyển thể và nguồn của chúng

Bảng chỉ ghi những thông tin người viết chắc. Những phim còn lại bạn tra phần giới thiệu chính thức, vì nhiều phim ghi rõ "dựa trên" hoặc "lấy cảm hứng từ" tác phẩm nào.

PhimNguồnKiểu nguồnGhi chú cho người xem
Mắt biếc (2019)Tiểu thuyết của Nguyễn Nhật ÁnhMột cuốn, một mạchPhim bám mạch chính, chọn lọc chi tiết
Cô gái đến từ hôm qua (2017)Truyện dài của Nguyễn Nhật ÁnhMột cuốnPhim làm mới bối cảnh cho khán giả trẻ
Trạng Tí (2021)Truyện tranh Thần đồng Đất ViệtTruyện nhiều tậpPhim chỉ lấy nhân vật và tinh thần, kể một chuyến phiêu lưu riêng
Đất rừng phương Nam (2023)Tiểu thuyết của Đoàn GiỏiMột cuốnĐã có bản truyền hình trước đó, phim rạp là lần kể mới
Tết ở làng Địa Ngục, Kẻ ăn hồnTruyện của Thảo TrangMột thế giới truyệnPhim bộ và phim rạp cùng thế giới

Cột "Kiểu nguồn" là cột đáng xem nhất khi quyết định thứ tự. Nguồn một cuốn thì đọc trước sẽ biết gần hết phim. Nguồn nhiều tập thì phim chỉ là một lát cắt, đọc trước chỉ cho bạn thêm nền.

Bốn kiểu chuyển thể và thứ tự hợp với từng kiểu

Bám sát mạch truyện. Phim đi theo mạch chính của truyện, cắt bớt tuyến phụ cho vừa thời lượng. Mắt biếc gần với kiểu này. Đọc trước thì bạn biết kết, xem phim trước thì truyện đọc sau vẫn cho nhiều điều phim không kể được, nhất là giọng kể của nhân vật Ngạn.

Làm mới bối cảnh. Phim giữ khung câu chuyện nhưng chuyển sang thời đại khác, đổi cách sống của nhân vật cho gần khán giả hôm nay. Cô gái đến từ hôm qua thuộc kiểu này. Thứ tự nào cũng được, vì hai bản cho hai cảm giác khác nhau.

Lấy nhân vật, kể chuyện mới. Phim mượn nhân vật quen thuộc và đặt họ vào một chuyến phiêu lưu không có trong truyện, như Trạng Tí mượn Tí, Sửu, Dần, Mẹo từ Thần đồng Đất Việt. Đọc trước không làm lộ phim, chỉ giúp bạn quen nhân vật.

Mở rộng một thế giới. Một tác phẩm gốc sinh ra nhiều phim, phim bộ, mỗi cái kể một mảnh, như thế giới làng Địa Ngục. Thứ tự xem quan trọng hơn thứ tự đọc, đọc truyện ở giữa giúp hiểu luật lệ của thế giới.

Tự quyết thứ tự: bạn muốn nhận được gì

Trả lời câu hỏi ở cột đầu, cột giữa là gợi ý, cột cuối là cái giá phải trả. Không có lựa chọn nào miễn phí.

Bạn quý điều gì nhấtGợi ýCái giá
Bất ngờ, không biết trước kếtXem phim trướcKhi đọc sau sẽ không còn bất ngờ, nhưng có thêm chiều sâu
Tự tưởng tượng nhân vật theo ý mìnhĐọc truyện trướcCó thể hụt hẫng vì diễn viên khác hình dung của bạn
Hiểu hết những gì phim lược điĐọc truyện trướcXem phim dễ đếm chỗ thiếu thay vì thưởng thức
Xem cùng người chưa đọcXem phim trước cùng nhauNgười đã đọc phải giữ mồm suốt buổi
Muốn con tập đọc qua câu chuyện quenXem phim trước rồi đưa sáchCon có thể chỉ thích bản phim, cần kiên nhẫn

Dòng cuối là cách nhiều phụ huynh dùng với truyện thiếu nhi: phim làm con tò mò, sách giữ con lại lâu hơn. Nó đặc biệt hợp với truyện nhiều tập, vì sau phim còn cả chục tập sách cho con đọc tiếp.

Truyện nhiều tập lên phim: vì sao phim chỉ lấy một lát cắt

Thần đồng Đất Việt là truyện tranh có rất nhiều tập, mỗi tập một hai câu chuyện về Tí và các bạn. Một phim chiếu rạp dài khoảng hai giờ không thể kể lại tất cả, nên người làm phim chọn cách kể một chuyến phiêu lưu riêng với các nhân vật quen. Đó là lý do người đọc lâu năm vào rạp xem Trạng Tí sẽ không thấy lại đúng câu chuyện mình nhớ, mà thấy nhân vật mình quen trong một tình huống mới.

Kính vạn hoa của Nguyễn Nhật Ánh cũng là bộ truyện nhiều tập, và cũng từng được dựng thành phim truyền hình. Với kiểu nguồn này, câu hỏi "đọc hết trước rồi mới xem" gần như không thực tế: đọc hết có khi mất cả năm. Cách hợp lý hơn là đọc vài tập để quen nhân vật, rồi xem phim, rồi đọc tiếp nếu thích.

Người xem cũng nên chấp nhận rằng phim chuyển thể từ truyện nhiều tập hiếm khi làm vừa lòng tất cả người đọc. Mỗi người nhớ một tập, quý một nhân vật phụ, và bản phim không thể có đủ. Biết trước điều này giúp bạn xem phim như một tác phẩm mới chứ không phải bài kiểm tra trí nhớ.

Chỗ phim chuyển thể hay khác bản gốc, và vì sao không phải lỗi

Người đọc trước hay khó chịu với những thay đổi dưới đây. Biết lý do giúp bạn xem thoải mái hơn:

  • Gộp nhân vật. Hai ba nhân vật phụ trong truyện trở thành một người trong phim, vì thời lượng không đủ cho tất cả.
  • Đổi thứ tự sự kiện. Phim cần nhịp lên xuống trong hai giờ, nên một sự kiện ở đầu truyện có thể được đặt về giữa phim.
  • Thêm cảnh không có trong truyện. Những gì truyện kể bằng suy nghĩ của nhân vật phải được biến thành hành động, lời nói trên màn ảnh.
  • Đổi kết hoặc làm kết mở hơn. Có phim giữ kết, có phim đổi để hợp với khán giả rạp hoặc để chừa đường cho phần sau.
  • Bỏ giọng kể. Truyện kể ở ngôi thứ nhất mất đi rất nhiều khi lên phim, vì máy quay không thể ở trong đầu nhân vật mãi.

Khi thấy một thay đổi, thử tự hỏi: nếu giữ nguyên như truyện thì cảnh đó trên màn ảnh sẽ ra sao. Nhiều thay đổi tưởng vô lý lại hiểu được ngay sau câu hỏi này.

Kế hoạch đọc và xem cho một nhóm bạn

Giả sử một câu lạc bộ đọc sách của sinh viên ở Huế muốn làm một tháng "đọc và xem" với một tác phẩm chuyển thể, có thể chia như sau:

  1. Tuần một: chia nhóm, nửa nhóm đọc truyện, nửa nhóm chưa đọc. Chọn tác phẩm một cuốn như Mắt biếc để vừa sức.
  2. Tuần hai: cả nhóm xem phim cùng nhau. Người đã đọc ghi lại chỗ khác biệt, người chưa đọc ghi lại chỗ mình thấy khó hiểu.
  3. Tuần ba: người chưa đọc đọc truyện. Đối chiếu xem những chỗ khó hiểu ở phim có được truyện giải thích không.
  4. Tuần bốn: cả nhóm ngồi lại so hai danh sách. Câu hỏi bàn: thay đổi nào của phim là hợp lý, thay đổi nào làm mất cái hay của truyện.
  5. Ghi lại kết luận của nhóm, không cần đồng ý với nhau. Hai trải nghiệm khác nhau chính là thứ đáng giữ.

Cách chia nửa nhóm đọc trước, nửa nhóm xem trước làm buổi bàn cuối thú vị hơn hẳn so với cả nhóm cùng một thứ tự, vì mỗi bên thấy một câu chuyện hơi khác.

Cùng một tác giả, nhiều phim rời: không phải loạt phim

Truyện của Nguyễn Nhật Ánh đã được dựng thành nhiều phim điện ảnh, trong đó có Mắt biếc và Cô gái đến từ hôm qua. Vì cùng tác giả, cùng không khí tuổi học trò, nhiều người tưởng đó là một loạt phim cần xem theo thứ tự. Không phải vậy: mỗi phim chuyển thể từ một cuốn riêng, nhân vật riêng, đạo diễn có khi cũng khác nhau. Bạn xem phim nào trước cũng được.

Chỗ chung giữa các phim là chất văn của tác giả: tuổi thơ ở làng quê miền Trung, mối tình đầu vụng về, nỗi tiếc nuối khi lớn lên. Nếu bạn thích một phim, nhiều khả năng bạn cũng thích những phim còn lại, nhưng đó là chuyện gu, không phải chuyện mạch truyện. Nếu muốn có một thứ tự, xếp theo năm ra rạp để thấy cách các nhà làm phim Việt tiếp cận văn của ông thay đổi qua thời gian.

Điều tương tự đúng với nhiều nhà văn khác có tác phẩm lên phim. Tác giả chung không làm nên loạt phim. Chỉ khi các phim dùng chung nhân vật và câu chuyện nối nhau, như Chị Mười Ba hay thế giới làng Địa Ngục, thứ tự xem mới thật sự đáng bàn.

Đọc sách bản quyền, xem phim bản quyền

Truyện của Nguyễn Nhật Ánh, Đoàn Giỏi, truyện tranh Thần đồng Đất Việt đều có bản in chính thức, nhiều tác phẩm có cả bản điện tử. Bản chép trôi nổi trên mạng thường thiếu chương, sai chính tả, mất tranh minh hoạ, và không trả gì cho tác giả. Với truyện tranh, bản chụp trộm còn mờ, cắt mất lời thoại ở mép trang.

Phim cũng vậy. Phim chuyển thể thường được xem nhiều năm sau khi ra rạp, nên hãy tìm trên nền tảng có bản quyền đang phát hành phim. Trước khi cho con xem, xem nhãn độ tuổi ghi trên phim, theo hệ P, K, T13, T16, T18 đang dùng ở Việt Nam, vì phim chuyển thể từ truyện thiếu nhi không mặc nhiên là phim cho mọi lứa tuổi; ngược lại, tiểu thuyết người lớn lên phim có thể có những đoạn không hợp với trẻ.

Một cách tự kiểm nhanh khi mua sách: bản chính thức ghi rõ nhà xuất bản, đơn vị phát hành, có giá in trên bìa sau. Thiếu những thứ đó thì nên hỏi lại người bán.

Câu hỏi thường gặp

Nên đọc Mắt biếc trước hay xem phim trước?

Nếu bạn muốn giữ bất ngờ, xem phim trước rồi đọc truyện để có thêm giọng kể của Ngạn. Nếu bạn quý lời văn và muốn tự hình dung nhân vật, đọc truyện trước rồi xem phim như một cách kể khác.

Trạng Tí có giống truyện Thần đồng Đất Việt không?

Phim mượn nhân vật Tí, Sửu, Dần, Mẹo và tinh thần của truyện tranh, nhưng kể một chuyến phiêu lưu riêng. Người đọc truyện sẽ thấy nhân vật quen trong tình huống mới, không phải một tập truyện được dựng lại.

Phim chuyển thể khác truyện gốc có phải là làm sai không?

Không hẳn. Phim phải gói câu chuyện trong khoảng hai giờ và chuyển suy nghĩ của nhân vật thành hình ảnh, nên gộp nhân vật, đổi thứ tự, thêm cảnh là chuyện thường của chuyển thể.

Truyện nhiều tập có cần đọc hết trước khi xem phim không?

Không cần. Phim từ truyện nhiều tập thường chỉ lấy một lát cắt hoặc kể chuyện mới với nhân vật quen. Đọc vài tập để quen nhân vật là đủ, đọc tiếp sau khi xem nếu thích.

Có nên cho con xem phim chuyển thể từ truyện thiếu nhi không?

Có thể, nhưng hãy xem nhãn độ tuổi ghi trên phim theo hệ P, K, T13, T16, T18. Phim từ truyện thiếu nhi không mặc nhiên hợp mọi lứa tuổi, người lớn nên xem trước nếu phân vân.

Làm sao biết phim Việt có chuyển thể từ truyện không?

Xem phần giới thiệu chính thức và danh đề của phim, thường ghi rõ "dựa trên" hoặc "lấy cảm hứng từ" tác phẩm và tác giả nào. Thông tin này đáng tin hơn bàn luận trên mạng xã hội.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138