Nguồn đáng tin nhất để tra ngày ra mắt phần tiếp theo là kênh chính thức của hãng sản xuất, của nhà phát hành tại Việt Nam và, với phim chiếu rạp, chính lịch mở bán vé của rạp. Báo chí ngành có dẫn nguồn dùng được để tham khảo, còn trang tổng hợp, hội nhóm người hâm mộ hay video đếm ngược chỉ nên coi là gợi ý cần kiểm lại.
Tra đúng không mất nhiều thời gian nếu bạn biết thứ tự. Bài này xếp các nguồn theo mức tin cậy, đưa các bước tra trong khoảng mười phút cho phim rạp, phim bộ và truyện, chỉ ra những chỗ đọc ngày tháng hay sai, và cách ghi lại nguồn để lần sau không phải tra lại từ đầu.
Thứ bậc nguồn tin: tin tới đâu, dùng để làm gì
Không phải nguồn nào cũng sai, nhưng mỗi nguồn có một vai trò. Bảng dưới xếp từ chắc nhất xuống kém chắc nhất, kèm việc bạn nên làm với thông tin lấy từ đó.
| Nguồn | Mức tin | Dùng để |
|---|---|---|
| Trang và tài khoản chính thức của hãng sản xuất, nhà xuất bản gốc | Cao nhất | Chốt ngày phát hành gốc, tên chính thức của phần mới |
| Nhà phát hành phim tại Việt Nam, nhà xuất bản giữ bản quyền tiếng Việt | Cao | Chốt ngày ra ở Việt Nam, tên tiếng Việt, nhãn độ tuổi |
| Lịch chiếu và trang mở bán vé của rạp | Rất cao khi đã mở bán | Xác nhận cuối cùng cho phim rạp |
| Tài khoản đã xác minh của đạo diễn, diễn viên, tác giả | Khá | Biết tiến độ quay, viết; ngày thì vẫn chờ hãng |
| Báo chí ngành có dẫn nguồn rõ | Khá | Tham khảo, rồi lần theo nguồn gốc mà bài dẫn |
| Trang tổng hợp, hội nhóm người hâm mộ | Thấp | Gợi ý để đi kiểm, không dùng để chốt |
| Video đếm ngược, ảnh chế, trang lạ | Rất thấp | Bỏ qua, nhất là khi đòi đăng nhập hay tải gì đó |
Một nguyên tắc dễ nhớ: thông tin càng xa người làm phim, người viết truyện thì càng phải kiểm. Tin trên trang tổng hợp không nhất thiết sai, nhưng nếu không lần ra được nguồn gốc của nó thì bạn chưa nên báo cho ai.
Các bước tra trong mười phút
Áp dụng được cho hầu hết phim rạp, phim bộ và truyện dịch. Làm theo đúng thứ tự, vì bước sau dựa vào kết quả bước trước.
- Ghi đúng tên gốc của tác phẩm và tên hãng sản xuất. Tên tiếng Việt thường được đặt lại cho từng phần, tra bằng tên gốc ít nhầm hơn.
- Tìm thông báo mới nhất trên kênh chính thức của hãng. Đọc kỹ đó là tin gia hạn, tin bấm máy hay tin có ngày phát hành.
- Nếu đã có ngày gốc, tìm tiếp thông báo của nhà phát hành tại Việt Nam để biết phim có ra ở Việt Nam không và ra ngày nào.
- Với phim rạp, khi gần tới ngày, xem lịch chiếu và trang mở bán vé của rạp. Mở bán vé là bằng chứng chắc nhất.
- Với phim bộ trên nền tảng có bản quyền, mở trang giới thiệu của phim trên chính nền tảng đó. Nhiều nền tảng có mục sắp ra mắt kèm nút nhắc.
- Ghi lại ngày, nguồn và ngày bạn tra vào ghi chú, để lần sau chỉ cần kiểm xem có thay đổi gì.
Nếu tới bước hai mà không tìm thấy thông báo nào từ hãng, đừng cố ép ra một ngày. Câu trả lời trung thực lúc đó là "tới thời điểm này chưa có lịch chính thức", và bạn hẹn mình kiểm lại sau vài tuần.
Phim chiếu rạp: thêm lớp nhà phát hành và rạp
Phim rạp nước ngoài đến Việt Nam qua một nhà phát hành trong nước. Đơn vị này lo phần nhập phim, làm phụ đề hoặc lồng tiếng, xin giấy phép phổ biến phim và gắn nhãn phân loại độ tuổi, rồi mới thoả thuận lịch với các rạp. Vì vậy ngày ra ở Mỹ hay ở Nhật chưa phải ngày ra ở Việt Nam.
Nhiều phim lớn của Hollywood ra rạp Việt Nam cùng tuần với thị trường gốc, có phim còn sớm hơn một hai ngày do lệch múi giờ và thói quen khởi chiếu theo thứ trong tuần ở mỗi nước. Phim hoạt hình Nhật thường đến Việt Nam muộn hơn Nhật vài tháng. Có phim không được phát hành ở Việt Nam, hoặc chỉ đi thẳng lên nền tảng trực tuyến mà không qua rạp.
Vì có nhiều lớp như vậy, dấu hiệu chắc nhất cho phim rạp là lúc rạp mở bán vé. Trước đó, ngày công bố có thể còn dời, đặc biệt khi phim chưa hoàn tất thủ tục cấp phép. Nếu bạn định rủ gia đình đi xem dịp cuối tuần, chờ tới khi đặt được vé hãy hứa với các con, tránh cảnh hẹn rồi phải huỷ.
Phim bộ và truyện: tra ở đâu cho đúng chỗ
Phim bộ phát trên nền tảng có bản quyền thì nguồn chốt là chính nền tảng đó cùng hãng sản xuất. Lưu ý cách phát: có phim ra cả mùa một lần, có phim ra mỗi tuần một tập, có phim chia mùa thành hai nửa cách nhau vài tháng. Biết cách phát giúp bạn tính lúc nào xem trọn được cả mùa, nếu bạn thích xem một mạch.
Phim bộ Hàn, Trung thường phát theo lịch đài truyền hình hoặc lịch của nền tảng gốc, mỗi tuần một hai tập. Nhà phát hành tại Việt Nam có thể chiếu song song hoặc chậm hơn, kèm phụ đề tiếng Việt. Tập có phụ đề tiếng Việt đôi khi lên muộn hơn bản gốc vài giờ đến một ngày.
Với truyện tranh, nguồn gốc là tạp chí đăng truyện theo tuần hoặc theo tháng và nhà xuất bản gốc. Tập bìa rời ở Nhật thường gom nhiều chương đã đăng trên tạp chí. Bản tiếng Việt do nhà xuất bản giữ bản quyền tiếng Việt phát hành theo lịch riêng, thường chậm hơn bản gốc khá nhiều. Với tiểu thuyết, theo dõi thông báo của tác giả và nhà xuất bản gốc, rồi tới nhà xuất bản tiếng Việt.
Đọc ngày tháng cho đúng: những chỗ hay sai
Ngay cả khi đã có nguồn chính thức, cách đọc ngày tháng vẫn có thể làm bạn lệch một ngày hoặc cả một mùa. Đây là những chỗ người xem hay vấp nhất.
- Lệch múi giờ: phim bộ ra theo giờ Mỹ có thể lên ở Việt Nam vào buổi chiều hoặc sáng hôm sau. Ghi rõ giờ phát hành theo giờ Việt Nam.
- Mùa theo bán cầu bắc: "ra mắt mùa hè" ở Mỹ là khoảng giữa năm, không liên quan mùa mưa hay mùa khô ở Việt Nam.
- Cụm "dịp lễ cuối năm": thường chỉ khoảng cuối tháng mười một và tháng mười hai ở thị trường Mỹ. Đây là khung, không phải ngày.
- Ngày ra mắt có thảm đỏ: buổi công chiếu ra mắt dành cho khách mời thường sớm hơn ngày phim chiếu cho khán giả.
- Suất chiếu sớm: một số phim có suất chiếu sớm trước ngày khởi chiếu chính thức, số suất ít. Đừng nhầm ngày suất sớm với ngày khởi chiếu.
- Năm của tên phim: nhiều trang ghi năm sản xuất, không phải năm phát hành ở Việt Nam.
Khi kể lại cho người khác, nói rõ ngày đó là ngày gì: ngày phát hành gốc, ngày ra ở Việt Nam hay ngày suất chiếu sớm. Một chữ thôi nhưng tránh được nhiều cuộc cãi nhau trong nhóm.
Khi ngày đã công bố lại bị dời
Dời lịch là chuyện bình thường của ngành phim. Hãng có thể đổi ngày vì hậu kỳ chưa xong, vì muốn tránh tuần có phim lớn khác cạnh tranh, hoặc vì sự cố ngoài ý muốn. No Time to Die của loạt James Bond là ví dụ quen thuộc: phim đã có ngày ra rạp năm 2020, rồi bị lùi nhiều lần vì đại dịch, tới năm 2021 mới chiếu.
Tin dời lịch cũng phải lấy từ nguồn chính thức. Khi thấy tin "phim mới bị hoãn", hãy kiểm lại trên kênh của hãng hoặc nhà phát hành như với tin ngày ra mắt. Tin hoãn giả lan nhanh không kém tin ngày ra mắt giả, nhất là khi có ảnh chụp màn hình mà không có nguồn.
Phim rạp ở Việt Nam có thể dời riêng. Có lúc ngày phát hành gốc giữ nguyên nhưng ngày ở Việt Nam dời vài ngày hoặc vài tuần, do thủ tục cấp phép hay do nhà phát hành sắp xếp lại lịch. Nếu đã mua vé, theo dõi thông báo của rạp về đổi hoặc hoàn vé.
Cập nhật ghi chú ngay. Mỗi lần thấy tin dời lịch đã được xác nhận, sửa luôn dòng tương ứng trong ghi chú của bạn và ghi thêm ngày cũ bên cạnh. Lần sau nhìn lại, bạn biết bộ phim này từng dời mấy lần và sẽ dè dặt hơn khi hứa với người khác.
Ghi lại nguồn để lần sau khỏi tra lại
Người theo nhiều bộ phim cùng lúc thường mất thời gian tra đi tra lại một thông tin. Cách gọn là lập một ghi chú đơn giản trên điện thoại, mỗi dòng một tác phẩm, gồm bốn cột: tên tác phẩm, trạng thái mới nhất (gia hạn, đang quay, có ngày), nguồn và ngày bạn kiểm.
Cột ngày kiểm là cột hay bị bỏ nhất nhưng hữu ích nhất. Nó cho bạn biết thông tin mình đang giữ đã cũ tới đâu. Một dòng ghi "có ngày phát hành, kiểm cách đây năm tháng" nghĩa là bạn nên tra lại trước khi tin, vì lịch có thể đã dời.
Khi có ai trong nhà hỏi "bao giờ có phần mới", bạn mở ghi chú ra và trả lời kèm nguồn: "hãng mới nói đang quay, chưa có ngày, mình kiểm hôm thứ bảy tuần trước". Câu trả lời như vậy đáng tin hơn nhiều so với "nghe nói cuối năm".
Bạn cũng không cần kiểm mọi dòng mỗi ngày. Tác phẩm mới ở nấc gia hạn thì vài tháng kiểm một lần là đủ; tác phẩm đã bấm máy thì mỗi tháng một lần; tác phẩm đã có ngày thì kiểm lại trong tuần trước ngày phát hành. Nhịp như vậy giữ thông tin đủ mới mà không biến việc chờ phim thành việc phải làm.
Câu hỏi thường gặp
Ngày ra mắt ở nước ngoài có phải ngày ra ở Việt Nam không?
Không nhất thiết. Phim rạp phải qua nhà phát hành tại Việt Nam, xin giấy phép phổ biến và xếp lịch với rạp, nên có phim ra cùng tuần, có phim muộn hơn vài tháng, có phim không ra rạp ở Việt Nam. Hãy tra thông báo của nhà phát hành trong nước.
Làm sao biết một tài khoản mạng xã hội là của hãng phim thật?
Xem dấu xác minh, tuổi của tài khoản, số bài đăng cũ và việc trang chính thức của hãng có dẫn tới tài khoản đó không. Tài khoản mới lập, tên na ná, chỉ đăng tin giật gân hoặc đòi bạn bấm vào đường dẫn lạ thì không phải nguồn chính thức.
Báo điện tử đưa ngày ra mắt thì có tin được không?
Tin được ở mức tham khảo nếu bài dẫn rõ lời của hãng hoặc nhà phát hành. Bạn nên lần theo nguồn mà bài báo dẫn để xác nhận. Nếu bài chỉ viết "theo nguồn tin" mà không nêu ai, hãy coi đó là tin chưa kiểm chứng.
Truyện tranh bản tiếng Việt bao giờ ra tập mới thì tra ở đâu?
Tra trên kênh chính thức của nhà xuất bản giữ bản quyền tiếng Việt cho bộ truyện đó, thường họ thông báo lịch phát hành theo tháng. Bản tiếng Việt đi sau bản gốc tiếng Nhật, nên thấy tập mới ở Nhật không có nghĩa bản tiếng Việt sắp ra.
Nếu hãng chưa công bố gì thì nên trả lời người hỏi thế nào?
Hãy nói thẳng rằng tới thời điểm này chưa có lịch chính thức, và kể trạng thái mới nhất mà bạn biết chắc, như đã gia hạn hoặc đang quay. Tránh đoán một ngày cụ thể, vì người nghe thường nhớ ngày đó như thể đã được công bố.
Có nên tin các video đếm ngược ngày ra mắt không?
Phần lớn video đếm ngược do người dùng tự làm, nhiều video dựa trên tin đồn hoặc ngày tự đặt. Chỉ tin khi video lấy ngày từ thông báo chính thức và bạn kiểm lại được thông báo đó. Video đòi bấm đường dẫn lạ để xem trước thì nên bỏ qua.